Μιλάνου Αιμιλία
Ασκούμενη Δικηγόρος
«Αργυριάδης & Συνεργάτες Δικηγορική Εταιρεία»
Ο τομέας της ασφάλειας και υγείας των εργαζομένων αποτελεί, αναμφιβόλως, ένα μείζον ζήτημα στην κοινωνική πραγματικότητα. Για τον λόγο αυτό ο νομοθέτης στοχεύοντας στη βελτίωση των ρυθμίσεων του ως άνω τομέα, τροποποίησε διατάξεις, σύμφωνα με τις κοινωνικές εξελίξεις και τις εναρμόνισε με τις σύγχρονες ευρωπαϊκές και διεθνείς πρακτικές.
Στα πλαίσια της ρυθμιστικής εξέλιξης του εργατικού δικαίου, κατατέθηκε και ψηφίστηκε στην Ελληνική Βουλή ο νόμος 5239/2025, ο οποίος εισάγει τροποποιήσεις και στον τομέα υγείας και ασφάλειας των εργαζομένων.
Μία σημαντική αλλαγή που επήλθε αφορά στην κατηγοριοποίηση κινδύνου των επιχειρήσεων ανά κλάδο οικονομικής δραστηριότητας, στο άρθρο 29 του ν. 5239/2025. Πριν τον παραπάνω νόμο, η κατηγοριοποίηση ήταν καταφανώς απαρχαιωμένη (με στατιστική ταξινόμηση από το 1980!) και συνεπώς περιορισμένη. Διαχωριζόταν σε γενικά κριτήρια κινδύνου με αποτέλεσμα η εκάστοτε επιχείρηση να εντασσόταν σε ευρύτερες και ολιγάριθμες κατηγορίες. Πλέον ο νόμος αναφέρει αναλυτικά δίπλα από κάθε ειδική κατηγορία τον βαθμό κινδύνου (Α-Β-Γ) αναλόγως με τον κλάδο στον οποίο ανήκει η εκάστοτε επιχείρηση, εξειδικεύοντας τον απαιτούμενο ετήσιο χρόνο απασχόλησης του τεχνικού ασφαλείας και τα προσόντα που πρέπει αυτός να διαθέτει. Όσο πιο ‘επικίνδυνη’ είναι η κατηγορία στην οποία εντάσσεται η επιχείρηση (με την κατηγορία Α να θεωρείται η πιο επικίνδυνη), τόσο πιο απαιτητικός είναι ο νόμος ως προς το επίπεδο και την εξειδίκευση γνώσεων του τεχνικού ασφαλείας. Η ουσιαστική διαφοροποίηση έγκειται στην περαιτέρω εξειδίκευση και κατηγοριοποίηση των κλάδων σύμφωνα με σύγχρονα δεδομένα.
Μία άλλη προσθήκη διάταξης που εισήχθη με τον νέο νόμο 5239/2025, εξειδικεύοντας τις ήδη υπάρχουσες είναι, στο άρθρο 39, η υποχρέωση του εργοδότη να παρέχει στους εργαζομένους του εκπαίδευση σε δύο τεχνικές άμεσης ανάγκης, ήτοι της καρδιοαναπνευστικής αναζωογόνησης (ΚΑΡΠΑ) καθώς και της λαβής Χάιμλιν, με σκοπό την άμεση αντιμετώπιση σοβαρού και άμεσου κινδύνου. Η απαιτούμενη εκπαίδευση παρέχεται με δύο τρόπους, ανάλογα με τον αριθμό των εργαζομένων που απασχολεί η επιχείρηση και είναι οι εξής, είτε μέσω εκπαιδευτικών βίντεο, είτε μέσω μαθημάτων από πιστοποιημένους εκπαιδευτικούς φορείς.
Ο νομοθέτης, σε μία απόπειρα εκσυγχρονισμού μέσω της ψηφιοποίησης των διαδικασιών, τροποποίησε προϊσχύουσες διατάξεις. Ειδικότερα, πλέον στο άρθρο 28 έχει καταστεί υποχρεωτική η ηλεκτρονική υποβολή της κατάστασης υλικοτεχνικής υποδομής της επιχείρησης στην αρμόδια επιθεώρηση εργασίας, καθώς και η γνωστοποίηση των στοιχείων τεχνικού ασφαλείας μέσω του Ολοκληρωμένου Πληροφοριακού Συστήματος (ΟΠΣ) της Επιθεώρησης. Επιπλέον. Στο άρθρο 38 προστέθηκε και η υποχρεωτική αναγγελία της ασθένειας εργαζομένου στην Επιθεώρηση Εργασίας και στον e-ΕΦΚΑ εντός πέντε ημερών από την ενημέρωση του εργοδότη.
Η σημαντικότερη όμως αλλαγή που εισήγαγε ο νόμος 5239/2025 στα πλαίσια της ψηφιοποίησης είναι η δημιουργία του Ολοκληρωμένου Πληροφοριακού Συστήματος «ΗΡΙΔΑΝΟΣ» για καταγραφή και παρακολούθηση θεμάτων υγείας και ασφάλειας των εργαζομένων, στο άρθρο 26 περ. η) και άρθρο 41. Σύμφωνα μάλιστα με την αιτιολογική έκθεση του νόμου ο «ΗΡΙΔΑΝΟΣ» επιδιώκει να συμβάλλει στην αποτελεσματική παρακολούθηση, ανάλυση και πρόληψη των επαγγελματικών κινδύνων, στην κεντρική καταγραφή και διαχείριση δεδομένων, στη διαφάνεια και πρόσβαση στην πληροφορία. Επιπροσθέτως, αποσκοπεί στη μείωση της γραφειοκρατίας και στη διάχυση γνώσεων και ορθών πρακτικών υγείας και ασφάλειας προς εργοδότες και εργαζόμενους. Οι σκοποί αυτοί θα επιτευχθούν – ενδεικτικά- μέσω της καταγραφής και αναφοράς ατυχημάτων και επαγγελματικών ασθενειών, της ψηφιοποίησης των ελέγχων, της παρακολούθησης ψυχοκοινωνικών κινδύνων και την εκπαίδευση σε προγράμματα ψηφιακής επιμόρφωση
Συμπερασματικά, ο αλλαγές που επέφερε ο ν. 5239/2025 δεν είναι ραγδαίες, ούτε θα αλλάξουν ριζικά το σύστημα της υγείας και της ασφάλειας των εργαζομένων, αλλά σίγουρα κρίνονται αναγκαίες. Αποτελούν μια προσπάθεια του νομοθέτη σε εξέλιξη και σε εναρμόνιση των νομοθετικών ρυθμίσεων με την κοινωνική πραγματικότητα του σήμερα, κυρίως μέσω της εντονότερης ψηφιακής παρουσίας στα συστήματα καταχώρησης, καθιστώντας το σύστημα «ΗΡΙΔΑΝΟΣ» πράγματι μια καινοτομία. Βήμα εξέλιξης αποτελεί και η επέκταση του καταλόγου των κατηγοριών οικονομικής δραστηριότητας, εξειδικεύοντας αυτές ακόμη περισσότερο, συμβαδίζοντας έτσι στην σύγχρονη εποχή. Η εισαγωγή της εκπαίδευσης των δύο ανωτέρω τεχνικών (ΚΑΡΠΑ και Χάιμλιν) κρινόταν απαραίτητη ούτως ή άλλως, καθιστώντας την εισαγωγή αυτή αναγκαία προσθήκη στην ελληνική έννομη τάξη στα πλαίσια της υγείας και ασφάλειας των εργαζομένων.
